سوره غافر

ثواب قرائت

۱
(غافر/ مقدمه)
الصّادق (علیه السلام)- الْحَوَامِیمُ رَیْحَانُ الْقُرْآنِ فَإِذَا قَرَأْتُمُوهَا فَاحْمَدُوا اللَّهَ وَ اشْکُرُوهُ کَثِیراً بِحِفْظِهَا وَ تِلَاوَتِهَا إِنَّ الْعَبْدَ لَیَقُومُ یَقْرَأُ الْحَوَامِیمَ فَیَخْرُجُ مِنْ فِیهِ أَطْیَبُ مِنَ الْمِسْکِ الْأَذْفَرِ وَ الْعَنْبَرِ وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَیَرْحَمُ تَالِیَهَا وَ قَارِئَهَا وَ یَرْحَمُ جِیرَانَهُ وَ أَصْدِقَاءَهُ وَ مَعَارِفَهُ وَ کُلَّ حَمِیمٍ أَوْ قَرِیبٍ لَهُ وَ إِنَّهُ فِی الْقِیَامَهًِْ لَیَسْتَغْفِرُ لَهُ الْعَرْشُ وَ الْکُرْسِیُّ وَ مَلَائِکَهًُْ اللَّهِ الْمُقَرَّبُون.
امام صادق (علیه السلام)- سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند گل خوشبوی قرآنند؛ پس خدا را به خاطر حفظ آن‌ها و خواندنشان ستایش کنید و او را شکرگزاری کنید؛ زیرا بنده هنگامی‌که بر می‌خیزد و این سوره‌ها را قرائت می‌کند، بویی از دهانش بر می‌خیزد که از مشک ناب و عنبر خوشبوتر است، و خداوند بر خواننده و تلاوت‌کننده‌ی آن رحمت می‌آورد، و همسایگان، دوستان، آشنایان او و همه‌ی کسانی را که با او صمیمی یا نزدیکند مورد رحمت قرار می‌دهد، و عرش، کرسی و فرشتگان مقرّب خدا در قیامت برای او آمرزش می‌طلبند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۴۸
وسایل الشیعه، ج۶، ص۱۴۶
۲
(غافر/ مقدمه)
الباقر (علیه السلام)- مَنْ قَرَأَ سُورَهًَْ الْمُؤْمِنِ فِی کُلِّ لَیْلَهًٍْ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ وَ أَلْزَمَهُ کَلِمَهًَْ التَّقْوَی وَ جَعَلَ الْآخِرَهًَْ خَیْراً لَهُ مِنَ الدُّنْیَا.
امام باقر (علیه السلام)- هرکس سوره‌ی مؤمن را هر شب بخواند، خداوند گناهان پیشین و پسین او را خواهد آمرزید و او را از پرهیزگاران قرار خواهد داد و آخرت را برایش بهتر از دنیا قرار خواهد داد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۴۸
بحارالأنوار، ج۸۹، ص۲۹۸/ نورالثقلین/ البرهان
۳
(غافر/ مقدمه)
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- مَنْ قَرَأَ سُورَهًَْ حم الْمُؤْمِنِ لَمْ یَبْقَ رُوحُ نَبِیٍ وَ لَا صِدِّیقٍ وَ لَا مُؤْمِنٍ إِلَّا صَلَّوْا عَلَیْهِ وَ اسْتَغْفَرُوا لَه.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هرکس سوره‌ی «حم مؤمن» (سوره‌ی غافر) را بخواند، روح هیچ پیامبری، صدّیقی و مؤمنی باقی نمی‌ماند مگر اینکه بر او درود می‌فرستد و برای او طلب آمرزش می‌کند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۴۸
مستدرک الوسایل، ج۴، ص۳۴۷/ نورالثقلین
۴
(غافر/ مقدمه)
الصّادق (علیه السلام)- فِی الْحَوَامِیمِ فَضْلٌ کَثِیرٌ یَطُولُ الشَّرْحُ فِیهَا.
امام صادق (علیه السلام)- درباره‌ی حوامیم (سوره‌هایی که با حم آغاز می‌شوند) فضیلت بسیاری ذکر کرده است که شرح و بیان آن به طول می‌انجامد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۴۸
البرهان
۵
(غافر/ مقدمه)
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- مَنْ قَرَأَ هَذِهِ السُّورَهًَْ لَمْ یَقْطَعِ اللَّهُ رَجَاءَهُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ وَ یُعْطَی مَا یُعْطَی الْخَائِفُونَ الَّذِینَ خَافُوا اللَّهَ فِی الدُّنْیَا؛ وَ مَنْ کَتَبَهَا وَ عَلَّقَهَا فِی حَائِطِ بُسْتَانٍ اخْضَرَّ وَ نَمَا وَ إِنْ کُتِبَتْ وَ تُرِکَتْ فِی خَانَاتٍ أَوْ دُکَّانٍ کَثُرَ الْخَیْرُ فِیهِ وَ کَثُرَ الْبَیْعُ وَ الشِّرَاءُ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هرکس این سوره را بخواند، در روز قیامت ناامید نخواهد شد و به او همان چیزی اعطا خواهد شد که به افرادی که در دنیا از خداوند تبارک‌وتعالی بیم داشتند و پرهیزگار بودند، داده می‌شود. هرکس آن را بنویسد و بر دیوار باغی آویزان کند، آن باغ، سرسبز خواهد شد و رشد خواهد کرد و چنان‌چه در خانه‌ها و مغازه‌ها نوشته شود، خیر و برکت و خرید و فروش در آن‌ها فراوان خواهد شد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۴۸
البرهان
۶
(غافر/ مقدمه)
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَرْتَعَ فِی رِیَاضِ الْجَنَّهًِْ فَلْیَقْرَأِ الْحَوَامِیمَ فِی صَلَاهًِْ اللَّیْلِ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هرکس دوست دارد در باغ‌های بهشت بگردد و لذّت ببرد، پس باید سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند در نماز شب بخواند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۰
نورالثقلین
۷
(غافر/ مقدمه)
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ مَنْصُورِ‌بْنِ‌حَازِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِاللهِ (علیه السلام) قَالَ: مَنْ قَرَأَ الْحَوَامِیمَ فِی لَیْلَهًٍْ قَبْلَ أَنْ یَنَامَ کَانَ فِی دَرَجَهًِْ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ (علیهم السلام)، وَ کُلِّ قَرِیبٍ لَهُ أَوْ بِسَبِیلٍ إِلَیْهِ، ثُمَّ قَالَ أَبُوعَبْدِاللهِ (علیه السلام): الْحَوَامِیمُ تَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ أَثْنَی مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ وَجْهاً وَ أَطْیَبِهِ، مَعَهَا أَلْفُ أَلْفِ مَلَکٍ مَعَ کُلِّ مَلَکٍ أَلْفُ أَلْفِ مَلَکٍ حَتَّی تَقِفَ بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ، فَیَقُولُ لَهَا الرَّبُّ: مَنْ ذَا الَّذِی یَقْرَأُکَ فَیَقْضِی قِرَاءَتَکَ؟ فَیَقُومُ طَائِفَهًٌْ مِنَ النَّاسِ لَا یُحْصِیهِمْ إِلَّا اللَّهُ، فَیَقُولُ لَهُمْ: لَعَمْرِی لَقَدْ أَحْسَنْتُمْ تِلَاوَهًَْ الْحَوَامِیمِ فَمُتُّمْ بِهَا فِی حَیَاتِکُمُ الدُّنْیَا، وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی لَا تَسْأَلُونِی الْیَوْمَ شَیْئاً - کَائِناً مَا کَانَ - إِلَّا أَعْطَیْتُکُمْ وَ لَوْ سَأَلْتُمُونِی جَمِیعَ جَنَّاتِی أَوْ جَمِیعَ مَا أَعْطَیْتُهُ عِبَادِیَ الصَّالِحِینَ وَ أَعْدَدْتُهُ لَهُمْ، فَیَسْأَلُونَهُ جَمِیعَ مَا أَرَادُوا وَ تَمَنُّوا، ثُمَّ یُؤْمَرُ بِهِمْ إِلَی مَنَازِلِهِمْ فِی الْجَنَّهًِْ وَ قَدْ أَعَدَّ لَهُمْ فِیهَا مَا لَمْ یَخْطُرْ عَلَی بَالٍ مِمَّا لَا عَیْنٌ رَأَتْ وَ لَا أُذُنٌ سَمِعَتْ.
امام صادق (علیه السلام)- منصوربن‌حازم گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: هرکس سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند در شبی قبل از اینکه بخوابد، تلاوت کند، در درجه‌ی محمّد و آل محمّد (علیهم السلام)، ابراهیم و آل ابراهیم (علیهم السلام) و هر نزدیک به ابراهیم (علیه السلام) یا پیرو راهش و در مرتبه‌ی آن‌ها باشد. سپس اباعبدالله امام صادق (علیه السلام) فرمود: «سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند، در روز قیامت می‌آیند درحالی‌که از زیباترین و پاکیزه‌ترین مردم نیکوترند. همراه آن‌ها هزارهزار فرشته هستند و با هر فرشته‌ای هزارهزار فرشته است. [این سوره‌ها می‌آیند] تا در محضر خدای عزّوجلّ بایستند. سپس پروردگار به آن‌ها می‌فرماید: «چه کسی شما را می‌خواند و قرائت شما را تمام می‌کرد»؛ پس گروهی از مردم برمی‌خیزند که جز خدا نمی‌تواند آن‌ها را بشمارد. به آن‌ها می‌فرماید: «سوگند به جانم، سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند نیکو تلاوت کردید و در زندگی دنیا با آن‌ها مردید. به عزّت و جلالم سوگند امروز چیزی - هرچه می‌خواهد باشد - از من درخواست نمی‌کنید مگر اینکه به شما عطا می‌کنم اگرچه همه‌ی بهشت‌هایم یا همه‌ی آنچه به بندگان صالحم عطا کرده‌ام و برای آن‌ها آماده کرده‌ام از من درخواست کنید». سپس هرآنچه می‌خواهند و آرزو می‌کنند از او درخواست می‌کنند. سپس دستور داده می‌شود که آن‌ها را به منزل‌هایشان در بهشت ببرند و برای آن‌ها در آن چیزهایی آماده کرده است که به فکر کسی خطور نکرده است از چیزهایی که نه چشمی دیده است و نه گوشی شنیده است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۰
نورالثقلین
۸
(غافر/ مقدمه)
الصّادق (علیه السلام)- مَنْ کَتَبَهَا لَیْلًا وَ جَعَلَهَا فِی حَائِطٍ أَوْ بُسْتَانٍ کَثُرَتْ بَرَکَتُهُ وَ اخْضَرَّ وَ أَزْهَرَ وَ صَارَ حَسَناً فِی وَقْتِهِ وَ إِنْ تُرِکَتْ فِی حَائِطٍ أَوْ دُکَّانٍ کَثُرَ فِیهِ الْبَیْعُ وَ الشِّرَاءُ؛ وَ إِنْ کُتِبَتْ لِإِنْسَانٍ فِیهِ الْأُدْرَهًُْ زَالَ عَنْهُ ذَلِکَ وَ بَرِئَ. وَ قِیلَ: الْأُدْرَهًُْ طَرَفٌ مِنَ السَّوْدَاءِ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ. وَ إِنْ کُتِبَتْ وَ عُلِّقَتْ عَلَی مَنْ بِهِ دَمَامِلُ زَالَ عَنْهُ ذَلِکَ وَ کَذَلِکَ لِلْمَفْرُوقِ یَزُولَ عَنْهُ الْفَرَقُ، وَ إِذَا عُجِنَ بِمَائِهَا دَقِیقٌ ثُمَّ یَبِسَ حَتَّی یَصِیرَ بِمَنْزِلَهًِْ الْکَعْکِ ثُمَّ یُدَقَّ دَقّاً نَاعِماً وَ یُجْعَلُ فِی إِنَاءٍ ضَیِّقٍ مُغَطًّی فَمَنِ احْتَاجَ إِلَیْهِ لِوَجَعٍ فِی فُؤَادِهِ أَوْ لِمُغْمَی عَلَیْهِ أَوْ لِمَغْشِیِّ عَلَیْهِ أَوْ وَجَعِ الْکَبِدِ وَ الطِّحَالِ، یَسْتَفَّ مِنْهُ، بَرِئَ بِإِذْنِ اللَّهِ تَعَالَی.
امام صادق (علیه السلام)- هرکس شب هنگام آن را بنویسد و بر دیواری یا باغی آویزان کند، بر برکت آن افزوده و آن باغ، سرسبز خواهد شد و درختانش شکوفه خواهند داد و [وضعیت آن] در همان زمان بسیار خوب خواهد شد؛ و چنان‌چه بر دیوار مغازه‌ای آویزان شود، خرید و فروش در آن فراوان خواهد شد و اگر برای فردی که به بیماری ادره یا ورم خصیه‌ی (باد فتق) مبتلا شده است نوشته شود، بیماری‌اش برطرف خواهد شد و شفا خواهد یافت. گویند بیماری ادره از سودا ناشی می‌شود و خداوند داناتر است. اگر برای کسی که بدنش آبله و دمل زده است نوشته شود، بیماری‌اش بهبود خواهد یافت و برای فرد وحشت‌زده، مفید است و باعث از بین رفتن ترس و وحشت او می‌گردد. همچنین باید بر روی آبی خوانده شود و با آن آب، آرد را خمیر کنند و بگذارند تا خشک شود. آنگاه به نرمی کوبیده شود و در ظرف کوچک دارای درپوش ریخته شود. اگر کسی که مبتلا به دل درد است یا بیهوش شده و یا غش کرده است یا در کبد یا طحالش احساس درد میکند، مقداری از این پودر تناول کند، به اذن خداوند شفا خواهد یافت.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۰
البرهان

فضیلت

۱
(غافر/ مقدمه)
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- الْحَوَامِیمُ تَاجُ الْقُرْآن.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند تاج قرآن هستند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۰
نورالثقلین
۲
(غافر/ مقدمه)
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- الْحَوَامِیمُ دِیبَاجُ الْقُرْآن.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند زینت قرآن هستند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۰
بحارالأنوار، ج۸۹، ص۳۰۲
۳
(غافر/ مقدمه)
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- لِکُلِ شَیْءٍ لُبَابٌ وَ لُبَابُ الْقُرْآنِ الْحَوَامِیم.
ابن‌عبّاس (- برای هر چیزی مغزی است و مغز قرآن حوامیم است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۰
مستدرک الوسایل، ج۴، ص۲۱۷
۴
(غافر/ مقدمه)
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- أَنَّ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) لَمَّا أَنْزَلَ عَلَیْهِ حم تَنْزِیلُ الْکِتابِ قَامَ إِلَی الْمَسْجِدِ وَ الْوَلِیدُ‌بْنُ الْمُغَیْرَهًِْ قَرِیبٌ مِنْهُ یَسْمَعُ قِرَاءَتَهُ فَلَمَّا فَطَنَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) لِاسْتِمَاعِهِ لِقِرَاءَتِهِ أَعَادَ قِرَاءَهًَْ الْآیَهًِْ فَانْطَلَقَ الْوَلِیدُ حَتَّی أَتَی مَجْلِسَ قَوْمِهِ بَنِی مَخْزُومٍ، فَقَالَ: وَ اللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُ مِنْ مَحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) آنِفاً کَلَاماً مَا هُوَ مِنْ کَلَامِ الْإِنْسِ وَ لَا مِنْ کَلَامِ الْجِنِّ وَ إِنَّ لَهُ لَحَلَاوَهًًْ وَ إِنَّ عَلَیْهِ لَطَلَاوَهًًْ وَ إِنَّ أَعْلَاهُ لَمُثْمِرٌ وَ إِنَّ أَسْفَلَهُ لَمُعْذِقٌ وَ إِنَّهُ لَیَعْلُو وَ مَا یَعْلَی ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَی مَنْزِلِهِ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- روایت شده که وقتی خداوند سوره «حم تَنْزِیلُ الْکِتابِ» را بر پیامبرش نازل فرمود، آن حضرت برخاست و به مسجد الحرام آمد و ولیدبن‌مغیره نزدیک آن حضرت بود و قرائت ایشان را میشنید و وقتی پیامبر (صلی الله علیه و آله) متوجّه گوش‌دادن ولید به قرائتش شد قرائت آیات را تکرار فرمود. پس ولید به راه افتاد تا به مجلس خویشانش بنی‌مخزوم رسید و گفت: «سوگند به خدا! اندکی پیش از محمّد کلامی شنیدم که نه کلام آدمی و نه کلام جنّیان نیست و برای آن حلاوت و شیرینی مخصوصی و بر آن لذّت است، و اینکه بالای آن باثمر و پائین آن گوارا، و آن برتری میکند و چیزی برتر و بالاتر آن نیست». سپس به منزل خودش رفت.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۲
بحارالأنوار، ج۱۸، ص۱۶۷
آیه حم [1]
حم
۱
(غافر/ ۱)
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ سُفْیَانَ الثَّوْرِیِّ قَالَ: قُلْتُ لِلصَّادِقِ (علیه السلام) یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مَا مَعْنَی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ حم ... وَ أَمَّا حم فَمَعْنَاهُ الْحَمِیدُ الْمَجِید.
امام صادق (علیه السلام)- سفیان ثوری گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کرد: «ای فرزند رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! مرا از حم خبر ده»! آن حضرت فرمود: «حم به‌معنای حمید و مجید است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۲
بحارالأنوار، ج۸۹، ص۳۷۳/ معانی الأخبار، ص۲۲/ نورالثقلین/ البرهان
آیه تَنْزيلُ الْكِتابِ مِنَ اللهِ الْعَزيزِ الْعَليمِ [2]
اين كتابى است كه از سوى خداوند توانا و دانا نازل شده است.
۱
(غافر/ ۲)
السّجّاد (علیه السلام)- قُلْتَ تَبَارَکْتَ وَ تَعَالَیْتَ فِی غَایَهًِْ {عَامَّهًِْ} ابْتِدَائِهِ الر کِتابٌ أُحْکِمَتْ آیاتُهُ وَ الر کِتابٌ أَنْزَلْناهُ وَ الر تِلْکَ آیاتُ الْکِتابِ الْمُبِینِ وَ الم ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فِیهِ وَ فِی أَمْثَالِهَا مِنْ سُوَرِ الطَّوَاسِینِ وَ الْحَوَامِیمِ فِی کُلِّ ذَلِکَ بَیَّنْتَ بِالْکِتَابِ مَعَ الْقَسَمِ الَّذِی هُوَ اسْمُ مَنِ اخْتَصَصْتَهُ لِوَحْیِکَ وَ اسْتَوْدَعْتَهُ سِرَّ غَیْبِکَ وَ أَوْضَحَ لَنَا مِنْهُ شُرُوطَ فَرَائِضِکَ وَ أَبَانَ عَنْ وَاضِحِ سُنَّتِکَ وَ أَفْصَحَ لَنَا عَنِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ أَنَارَ لَنَا مُدْلَهِمَّاتِ الظَّلَامِ.
امام سجاد (علیه السلام)- [ای خدایی که] پربرکت و بلند مرتبه‌ای! در ابتدای عموم آن [مواردی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) را با حروف مقطعه نامگذاری کردی] فرمودی: الر، این کتابی است که آیاتش استحکام یافته. (هود/۱). و الر، [این] کتابی است که بر تو نازل کردیم. (ابراهیم/۱). و الر، آن آیات کتاب آشکار است!. (یوسف/۱). و الم، آن کتاب با عظمتی است که شک در آن راه ندارد. (بقره/۲-۱). و در امثال آن‌ها از سوره‌های طواسین (سوره‌های سه‌گانه که با «طس» شروع می‌شوند) و سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند، در همه‌ی آن‌ها کتاب [قرآن] را به همراه بخشی آوردی که [مقصود از] آن، اسم کسی است که او را به وحیت اختصاص دادی و اسرار غیبت را به او سپردی و او از آن [اسرار غیب]، شرایط واجباتت را برای ما آشکار کرد و درباره‌ی روش واضحت توضیح داد و حلال و حرام را برای ما بیان کرد و تاریکی شدید را برای ما روشن فرمود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۲
المصباح للکفعمی، ص۷۰
آیه غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَديدِ الْعِقابِ ذِي الطَّوْلِ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ إِلَيْهِ الْمَصيرُ [3]
خداوندى كه آمرزنده‌ی گناه، پذيرنده‌ی توبه، داراى مجازات سخت، و صاحب نعمت فراوان است؛ هيچ معبودى جز او نيست؛ و بازگشت [همه‌ی شما] به‌سوى اوست.
۱
(غافر/ ۳)
علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- حم تَنْزیلُ الْکِتابِ مِنَ اللهِ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ وَ ذَلِکَ خَاصَّهًٌْ لِشِیعَهًِْ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) ذِی الطَّوْلِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ إِلَیْهِ الْمَصِیرُ.
علیّ‌ّبن‌ابراهیم (- حم تَنْزیلُ الْکِتابِ مِنَ اللهِ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ این ویژگی خداوند فقط مخصوص شیعیان امیرالمؤمنین (علیه السلام) است. ذِی الطَّول لا إِلهَ إِلا هُو إِلیْهِ المَصِیرُ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۲
القمی، ج۲، ص۲۵۴/ البرهان؛ «حم تنزیل الکتاب من الله العزیز... التوب» محذوف
۲
(غافر/ ۳)
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- ذِی الطَّوْلِ أَیْ ذِی النِّعَمِ عَلَی عِبَادِهِ.
ابن‌عبّاس (- ذِی الطَّوْلِ یعنی صاحب نعمت‌ها بر بندگانش.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۲
بحرالعرفان، ج۱۴، ص۷۰
آیه ما يُجادِلُ في آياتِ اللهِ إِلاَّ الَّذينَ كَفَرُوا فَلا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ [4]
تنها كسانى در آيات ما مجادله مى‌كنند كه [از روى عناد] كافر شده‌اند؛ پس مبادا رفت‌و‌آمد آنان در شهرها [و قدرت نماييشان] تو را فريب دهد!
۱
(غافر/ ۴)
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- لَعَنَ اللَّهُ الْمُجَادِلِینَ فِی دِینِ اللَّهِ عَلَی لِسَانِ سَبْعِینَ نَبِیّاً وَ مَنْ جَادَلَ فِی آیَاتِ اللَّهِ فَقَدْ کَفَرَ قَالَ اللَّهُ عزّوجلّ ما یُجادِلُ فِی آیاتِ اللهِ إِلَّا الَّذِینَ کَفَرُوا فَلا یَغْرُرْکَ تَقَلُّبُهُمْ فِی الْبِلاد.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- آنان‌که در دین خدا ستیزه و جدال کنند به زبان هفتاد پیغمبر لعن شده‌اند هرکس در آیات خدا جدال کند، کافر است. خدای عزّوجلّ می‌فرماید: یُجادِلُ فِی آیاتِ اللهِ إِلَّا الَّذِینَ کَفَرُوا فَلا یَغْرُرْکَ تَقَلُّبُهُمْ فِی الْبِلاد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۴
بحارالأنوار، ج۳۶، ص۲۲۷/ التحصین لابن طاوس، ص۶۲۵/ القمی، ج۲، ص۲۵۴؛ «لعن الله المجاهدین فی دین الله... فقد کفر» محذوف/ کمال الدین، ج۱، ص۲۵۶/ نورالثقلین
۲
(غافر/ ۴)
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- لَعَنَ اللَّهُ الْمُجَادِلِینَ فِی دِینِ اللَّهِ عَلَی لِسَانِ سَبْعِینَ نَبِیّاً (صلی الله علیه و آله) وَ مَنْ جَادَلَ فِی آیَاتِ اللَّهِ کَفَرَ قَالَ اللَّهُ ما یُجادِلُ فِی آیاتِ اللهِ إِلَّا الَّذِینَ کَفَرُوا وَ مَنْ فَسَّرَ الْقُرْآنَ بِرَأْیِهِ فَقَدِ افْتَرَی عَلَی اللَّهِ الْکَذِبَ وَ مَنْ أَفْتَی النَّاسَ بِغَیْرِ عِلْمٍ لَعَنَتْهُ مَلَائِکَهًُْ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ کُلُّ بِدْعَهًٍْ ضَلَالَهًٌْ وَ کُلُّ ضَلَالَهًٍْ سَبِیلُهَا إِلَی النَّار.ِ
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- آنان که در دین خدا ستیزه و جدال می‌کنند به زبان هفتاد پیغمبر لعن شده‌اند؛ هرکس در آیات خدا جدال کند کافر است. خدای عزّوجلّ فرموده است: ما یُجادِلُ فِی آیاتِ اللهِ إِلَّا الَّذِینَ کَفَرُوا؛ هرکس قرآن را به رأی خود تفسیر کند دروغ بر خدا بسته و هرکس ندانسته به مردم فتوا دهد، ملائکه آسمان و زمین او را لعن می‌کنند، هر بدعتی گمراهی است و هر گمراهی در آتش است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۴
وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۹۰
۳
(غافر/ ۴)
علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- ما یُجادِلُ فِی آیاتِ اللهِ هُمُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام).
علیّ‌ّبن‌ابراهیم (- آیه: ما یُجادِلُ فِی آیاتِ اللهِ؛ منظور، ائمه (علیهم السلام) هستند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۴
بحارالأنوار، ج۹، ص۲۳۳
آیه كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ الْأَحْزابُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ هَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ عِقابِ [5]
پيش از آن‌ها قوم نوح و گروه‌هايى كه بعد از آن‌ها بودند [پيامبرانشان را] تكذيب كردند؛ و هر امّتى در‌پى آن بودند كه پيامبرشان را بگيرند [و آزار دهند]، و براى محو حق به مجادله باطل دست زدند؛ امّا من آن‌ها را مجازات كردم؛ ديدى كه مجازات من چگونه بود!
۱
(غافر/ ۵)
علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- قَوْلُهُ وَ الْأَحْزابُ مِنْ بَعْدِهِمْ هُمْ أَصْحَابُ الْأَنْبِیَاءِ (علیهم السلام) الَّذِینَ تَحَزَّبُوا وَ هَمَّتْ کُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِیَأْخُذُوهُ یَعْنِی یَقْتُلُوهُ وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ أَیْ خَاصَمُوا لِیُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ أَیْ یُبْطِلُوهُ وَ یَدْفَعُوهُ.
علیّ‌ّبن‌ابراهیم (- آیه: وَ الْأَحْزابُ مِنْ بَعْدِهِمْ آن‌ها اصحاب انبیاء (علیهم السلام) هستند که تشکل یافته‌اند. وَ هَمَّتْ کُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِیَأْخُذُوهُ یعنی تا او را بکشند. وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ یعنی دشمنی ورزیدند. لِیُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ یعنی تا حقّ او را از میان برند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۳، ص۳۵۴
بحارالأنوار، ج۹، ص۲۳۳/ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۲۷/ القمی، ج۲، ص۲۵۴
بیشتر