آیه ۴۰ - سوره اعراف

آیه إِنَّ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ في سَمِّ الْخِياطِ وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمينَ [40]
كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، و دربرابر آن تكبّر ورزيدند، [هرگز] درهاى آسمان به رويشان گشوده نمى‌شود؛ و [هيچ‌گاه] داخل بهشت نخواهند شد مگر اينكه شتر از سوراخ سوزن بگذرد! اين‌گونه، مجرمان را كيفر مى‌دهيم.

سبب نزول

۱
(اعراف/ ۴۰)
الباقر (علیه السلام)- عَنْ ضُرَیْسٍ عَنْ أبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فی قَوْلِهِ تَعَالَی: وَ لا یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاطِ قَالَ نَزَلَتْ فِی طَلْحَهًَْ وَ الزُّبَیْرِ وَ الْجَمَلُ جَمَلُهُمْ.
امام باقر (- ضریس گوید: امام باقر (در مورد آیه: لایَدْخُلُونَ الجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاطِ فرمود: «این آیه درباره‌ی طلحه و زبیر نازل شده است و جَمَل در آیه‌ی جَمَل آنان است».
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۴
بحار الأنوار، ج۳۲، ص۱۰۶/ العیاشی، ج۲، ص۱۷/ نور الثقلین/ البرهان
۲
(اعراف/ ۴۰)
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- عَلِمَ الْمَحْفُوظُونَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَائِشَهًُْ بِنْتُ أَبِی‌بَکْرٍ أَنَّ أَصْحَابَ الْجَمَلِ وَ أَصْحَابَ النَّهْرَوَانِ مَلْعُونُونَ عَلَی لِسَانِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ لا یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاطِ.
امام علی (- ابوالطفیل گفت: از علی (شنیدم که می‌گفت: «صحابه‌ی پیامبر (که سخنان آن حضرت را حفظ کرده بودند و عایشه بنت ابوبکر میدانند که پیامبر (اصحاب جمل و اصحاب خوارج را لعن کرده است. وَ لا یَدْخُلُونَ الجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاط.
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۴
بحار الأنوار، ج۳۲، ص۱۲۷/ فرات الکوفی، ص۱۴۱

کسانی که آیات ما را تکذیب کردند، و در برابر آن تکبّر ورزیدند، [هرگز] درهای آسمان به‌رویشان گشوده نمی‌شود و [هیچ‌گاه] داخل بهشت نخواهند شد مگر اینکه شتر از سوراخ سوزن بگذرد! این‌گونه، گنهکاران را جزا می‌دهیم

۱ -۲
(اعراف/ ۴۰)
الباقر (علیه السلام)- عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِی عَنْ أبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: إِذَا أَرَادَ اللَّهُ قَبْضَ الْکَافِرِ قَالَ یَا مَلَکَ الْمَوْتِ انْطَلِقْ أَنْتَ وَ أَعْوَانُکَ إِلَی عَدُوِّی فَیَجِیئُهُ مَلَکُ الْمَوْتِ بِوَجْهٍ کَرِیهٍ مَعَهُ خَمْسُمِائَهًِْ مَلَکٍ أَعْوَاناً مَعَهُمْ سِیَاطٌ مِنْ قَلْبِ جَهَنَّمَ تَلْتَهِبُ تِلْکَ السِّیَاطُ فَیَضْرِبُهُ بِالسَّفُّودِ ضَرْبَهًًْ فَلَا یَبْقَی مِنْهُ شُعْبَهًٌْ إِلَّا أَنْشَبَهَا فِی کُلِّ عِرْقٍ وَ مَفْصِلٍ ثُمَّ یَجْذِبُهُ جَذْبَهًًْ فَیَسُلُّ رُوحَهُ مِنْ قَدَمَیْهِ بَسْطا فَإِذَا بَلَغَ-تِ الْحُلْقُومَ ضَرَبَتِ الْمَلَائِکَهًُْ (علیهم السلام) وَجْهَهُ وَ دُبُرَهُ وَ قِیلَ أَخْرِجُوا أَنْفُسَکُمُ الْیَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما کُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَی اللهِ غَیْرَ الْحَقِّ وَ کُنْتُمْ عَنْ آیاتِهِ تَسْتَکْبِرُونَ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ یَوْمَ یَرَوْنَ الْمَلائِکَةَ لا بُشْری یَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِینَ وَ یَقُولُونَ حِجْراً مَحْجُوراً فَیَقُولُونَ حَرَاماً عَلَیْکُمُ الْجَنَّهًُْ مُحَرَّماً وَ قَالَ یَخْرُجُ رُوحُهُ فَیَضَعُهُ مَلَکُ الْمَوْتِ بَیْنَ مِطْرَقَهًٍْ وَ سَنْدَانٍ فَیَفْضَحُ أَطْرَافَ أَنَامِلِهِ وَ آخِرُ مَا یُشْدَخُ مِنْهُ الْعَیْنَانِ فَیَسْطَعُ لَهَا رِیحٌ مُنْتِنٌ یَتَأَذَّی مِنْهُ أَهْلُ السَّمَاءِ کُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَیَقُولُونَ لَعْنَهًُْ اللَّهِ عَلَیْهَا مِنْ رُوحٍ کَافِرَهًٍْ مُنْتِنَهًٍْ خَرَجَتْ مِنَ الدُّنْیَا فَیَلْعَنُهُ اللَّهُ وَ یَلْعَنُهُ اللَّاعِنُونَ فَإِذَا أُتِیَ بِرُوحِهِ إِلَی السَّمَاءِ الدُّنْیَا أُغْلِقَتْ عَنْهُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لا یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاطِ وَ کَذلِکَ نَجْزِی الْمُجْرِمِینَ یَقُولُ اللَّهُ رُدُّوهَا عَلَیْهِ فَمِنْهَا خَلَقْتُهُمْ وَ فِیهَا أُعِیدُهُمْ وَ مِنْهَا أُخْرِجُهُمْ تَارَهًًْ أُخْرَی.
امام باقر (- جابر جعفی گوید: امام باقر (فرمود: هنگامی‌که خداوند بخواهد جان کافر را بگیرد، می‌فرماید: «ای ملک الموت، با یارانت به‌سوی دشمن من برو ... پس ملکالموت با چهرهای زشت و سیاه به‌سوی او میرود. .. گروه بسیاری با او هستند و پانصد فرشته او را یاری میکنند و به همراه خود شلاقهایی از دل جهنّم دارند که شعله میکشد و با خود شعله‌ی سیاه و شعلهای از شعلههای جهنّم دارند... با عصای آهنی ضربهای به او میزند که در همه‌ی رگ و پی بدنش نفوذ میکند سپس او را میکشاند به‌طوریکه جان او از کف پایش بالا میآید...؛ پس وقتی که جان به حلقوم رسید، فرشتگان به‌صورت و پشتش ضربهای میزنند و به او میگویند: جان خود را خارج سازید! امروز در برابر دروغ‌هایی که به خدا بستید و نسبت به آیات او تکبّر ورزیدید، مجازات خوارکننده‌ای خواهید دید»! [به حال آن‌ها تأسف خواهی خورد] و این است معنای قول خداوند که فرمود: [آن‌ها به آرزوی خود می‌رسند]. (انعام/۹۳)، امّا روزی که فرشتگان را می‌بینند، روز بشارت برای مجرمان نخواهد بود [بلکه روز مجازات و کیفر آنان است]!. (فرقان/۲۲) آنها میگویند: بهشت بر شما حرام باد و میگویند روح او از بدن جدا میشود و ملکالموت او را بین پتک و سندانی میگذارد و از ناخنهایش خون فواره میزند و آخرین چیزی که از او بیرون کشیده میشود چشمان اوست و بوی تعفن شدیدی از او به مشام میرسد که همه‌ی اهل آسمان از آن احساس اشمئزاز میکنند و میگویند: لعنت خداوند بر او باد، بر روح کافر بدبویی که از دنیا خارج شد و خداوند او را لعنت کند و لعنتکنندگان، او را لعن کنند و هنگامی‌که روح او به آسمان دنیا برود، درهای آسمان بسته میشود که در این آیه آمده است: لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لا یَدْخُلُونَ الجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاطِ وَ کَذلِکَ نَجْزِی الْمجْرِمِینَ خداوند میفرماید: آتش را دوباره به او برگردانید که من انسان را از آن آفریدهام و به آن باز میگردانم و بار دیگر از آن خارج میکنم».
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۴
بحار الأنوار، ج۸، ص۳۱۷/ الاختصاص، ص۳۵۹
۱ -۳
(اعراف/ ۴۰)
الباقر (علیه السلام)- أَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَتُرْفَعُ أَعْمَالُهُمْ وَ أَرْوَاحُهُمْ إِلَی السَّمَاءِ فَتُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُهَا وَ أَمَّا الْکَافِرُ فَیَصْعَدُ بِعَمَلِهِ وَ رُوحِهِ حَتَّی إِذَا بَلَغَ إِلَی السَّمَاءِ نَادَی مُنَادٍ اهْبِطُوا بِهِ إِلَی سِجِّینٍ وَ هُوَ وَادٍ بِحَضْرَمَوْتَ یُقَالُ لَهُ بَرَهُوتُ.
امام باقر (- امّا اعمال و ارواح مؤمنان به آسمان برده می‌شود و درهای آسمان برای آنان باز می‌شود. امّا عمل و روح انسان کافر بالا برده می‌شود و هنگامی‌که به آسمان می‌رسد، فرشته‌ای این ندا را سر می‌دهد: او را به سجّین پایین ببرید. و آن درّه‌ای است در حضرموت که به آن برهوت می‌گویند.
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۶
بحار الأنوار، ج۷۰، ص۱۸۴/ البرهان/ نور الثقلین
۱ -۴
(اعراف/ ۴۰)
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- الدَّلِیلُ عَلَی أَنَّ جِنَانَ الْخُلْدِ فِی السَّمَاءِ قَوْلُهُ لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لا یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ الْآیَهًَْ.
علیّ‌بن‌ابراهیم (- دلیل اینکه بهشت جاودان در آسمان است این سخن خدای عزّوجلّ است: لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاء وَ لاَ یَدْخُلُونَ الجَنَّةَ.
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۶
بحار الأنوار، ج۸، ص۱۲۲/ القمی، ج۱، ص۲۳۰/ البرهان
۱ -۵
(اعراف/ ۴۰)
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- تُفَتَّحُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ فِی خَمْسَهًِْ مَوَاقِیتَ عِنْدَ نُزُولِ الْغَیْثِ وَ عِنْدَ الزَّحْفِ وَ عِنْدَ الْأَذَانِ وَ عِنْدَ قِرَاءَهًِْ الْقُرْآنِ وَ مَعَ زَوَالِ الشَّمْسِ وَ عِنْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ.
امام علی (- درهای آسمان پنج وقت به روی شما گشوده می‌شود: ۱- هنگام نزول باران. ۲- در موقع حمله به دشمن. ۳- موقع اذان. ۴- موقع قرائت قرآن. ۵- هنگام ظهر و موقع طلوع فجر.
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۶
وسایل الشیعه، ج۷، ص۶۵
۱ -۶
(اعراف/ ۴۰)
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- أَمَّا أَقْفَالُ السَّمَاوَاتِ فَالشِّرْکُ بِاللَّهِ وَ مَفَاتِیحُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّه.
امام علی (- امّا قفل‌های آسمان‌ها شریک قرار دادن به خداست و کلیدهای آن گفتن لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ است.
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۶
نور الثقلین
۱ -۷
(اعراف/ ۴۰)
الباقر (علیه السلام)- عَنْ جَابِرِ‌بْنِ‌یَزِِیدَ الْجُعْفِیِّ عَنْ ابِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی حَدِیثِ قَبْضِ رُوحِ الْکَافِرِ وَ قَالَ یَخْرُجُ رُوحُهُ فَیَضَعُهُ مَلَکُ الْمَوْتِ بَیْنَ مِطْرَقَهًٍْ وَ سَنْدَانٍ فَیَفْضَحُ أَطْرَافَ أَنَامِلِهِ وَ آخِرُ مَا یُشْدَخُ مِنْهُ الْعَیْنَانِ فَیَسْطَعُ لَهَا رِیحٌ مُنْتِنٌ یَتَأَذَّی مِنْهُ أَهْلُ السَّمَاءِ کُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَیَقُولُونَ لَعْنَهًُْ اللَّهِ عَلَیْهَا مِنْ رُوحٍ کَافِرَهًٍْ مُنْتِنَهًٍْ خَرَجَتْ مِنَ الدُّنْیَا فَیَلْعَنُهُ اللَّهُ وَ یَلْعَنُهُ اللَّاعِنُونَ فَإِذَا أُتِیَ بِرُوحِهِ إِلَی السَّمَاءِ الدُّنْیَا أُغْلِقَتْ عَنْهُ أَبْوَابُ السَّمَاء وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لا یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاطِ وَ کَذلِکَ نَجْزِی الْمُجْرِمِینَ یَقُولُ اللَّهُ رُدُّوهَا عَلَیْهِ فَمِنْهَا خَلَقْتُهُمْ وَ فِیهَا أُعِیدُهُمْ وَ مِنْهَا أُخْرِجُهُمْ تَارَةً أُخْرَی.
امام باقر (- جابربن‌یزید جعفی گوید: از امام باقر (در حدیث‌گرفتن روح کافر - روایت شده است که فرمود: «روح او خارج می‌شود و فرشته مرگ آن را میان چکش و سندان قرار می‌دهد. پس سر انگشتانش را جدا می‌کند و در پایان چشمهایش را می‌شکافد. بویی گند از آن می‌پیچد که همه‌ی دوزخیان از آن ناراحت می‌شوند و می‌گویند: لعنت خدا باد بر این روح کافر بدبویی که از دنیا خارج شده است. خدا و لعنت‌کنندگان آن را لعنت و نفرین می‌کنند و هرگاه روح وی به آسمان زیرین آورده می‌شود، درهای آسمان به روی او بسته می‌شود و این همان گفته‌ی خداوند تبارک‌وتعالی است: لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاء وَ لاَ یَدْخُلُونَ الجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیَاطِ وَ کَذَلِکَ نَجْزِی المُجْرِمِینَ. خدای عزّوجلّ می‌فرماید: «آن را به او برگردانید. ما شما را از آن [زمین] آفریدیم و در آن بازمی‌گردانیم و بار دیگر [در قیامت] شما را از آن بیرون می‌آوریم!. (طه/۵۵).
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۶
بحار الأنوار، ج۸، ص۳۱۷/ البرهان

داخل نخواهند شد

۲ -۱
(اعراف/ ۴۰)
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- وَ لا یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاطِ وَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ لَا یَدْخُلُونَ الْجَنَّهًَْ أَبَداً کَمَا لَا یَلِجُ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیَاطِ أَبَداً.
ابن‎عبّاس (- وَ لا یَدْخُلُونَ الجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیاط؛ معنیش آن است که ایشان هرگز داخل بهشت نمی‌شوند؛ چنانکه شتر در سوراخ سوزن هرگز داخل نمیشود.
تفسیر اهل بیت علیهم الاسلام ج۵، ص۱۲۸
بحار الأنوار، ج۴، ص۴۵
بیشتر